به گزارش قدس آنلاین، حسام الدین لسانی کارشناس حقوق بین الملل در برنامه جهان امروز درباره میزگرد ۴ پزشک آمریکایی انگلیسی و فرانسوی میزگردی را در سازمان ملل گفتگو کردند .
۴ پزشک آمریکایی انگلیسی و فرانسوی میزگردی را در سازمان ملل گذاشتند گزارش را دیدیم، مشاهدات خودشان را از غزه اعلام کردند بعنوان آدمهای بی طرف و جنایاتی که صهیونیستها آنجا انجام دادند را با یک روایت و شاید با یک ادبیات متفاوتی در سازمان ملل گفتند میخواهم بدانم که آیا اظهارات این افراد بی طرف میتواند سند جدیدی باشد برای این که اتهامات رژیم صهیونیستی جنایات رژیم صهیونیستی یک بار دیگر در مجامع حقوق بین الملل مطرح بشود؟
درخصوص گزارشی که این ۴ پزشک در قالب یک میزگرد آمدند ارائه کردند، در واقع باید اول ببینیم که این گزارش برای کدام نهاد سازمان ملل تهیه شده است، در سازمان ملل مجمع عمومی، شورای امنیت و شورای اقتصادی – اجتماعی به طور مستقیم با مباحث حقوق بشری درگیر هستند و مجمع عمومی ملل متحد در قالب یک رکن فرعی که دارد به نام شورای حقوق بشر، مستقیما میتواند به مسائل حقوق بشر وارد بشود، در صورتی که نهادی بعنوان نهادهای یا کمیتههای حقیقت یاب تشکیل بشود توسط هر کدام از ارکان ملل متحد یا توسط ارکان فرعی مثل همین شورای حقوق بشر، یقینا گزارش این کمیتههای حقیقت یاب میتواند موثر باشد، پس اول باید ببینیم که آیا این کمیتهی پزشکان که تشکیل شده به درخواست خود سازمان ملل بوده یا خیر؟ ولی بهرحال این واقعیت وجود دارد، وقتی که یک عده افراد متخصص آن هم از ۴ کشور متفاوت، میآیند جمع میشوند و وضعیت نقض فاحش حقوق بشر و یا بشردوستانه را در یک منطقه از جهان گزارش میکنند و در واقع دیدگاههای خودشان را بیان میکنند، این میتواند بعنوان یک امارهی خیلی کارا باشد برای مراجعی که میخواهند به این جنایات رسیدگی بکنند در قالب نهادهای قضایی بین المللی.
مثلا شامل لاهه هم میشود؟
تمام اینها اماراتی هست که در آرایی که ممکن است بعدا توسط دیوان بین المللی دادگستری و خصوصا توسط دیوان کیفری بین المللی مورد توجه قرار بگیرد یا صادر بشود، در واقع به این دیدگاهها توجه کنند، توجه داشته باشیم بر اساس همین گزارشهای از این دست که بعد از جنگ سال ۲۰۰۸ یا بعد از یورش سال ۲۰۰۸ اسرائیل به نوار غزه بود که در خلال یک جنگی که ۲۲ روز طول کشید و در دسامبر ۲۰۰۸ شروع شد ژانویه ۲۰۰۹ تمام شد، در شورای حقوق بشر یک کمیتهای تشکیل شد به ریاست یک حقوقدان به نام آقای ریچارد گلداسمیت و در واقع تمام این گزارشهایی که از نهادهای مختلف بی طرف تهیه شده بودند در آن نهاد مورد ارزیابی قرار گرفت و نقض شدید حقوق بشر و حقوق بشردوستانه در خلال آن جنگ ۲۰۰۸ تا ۲۰۰۹ در واقع احراز شد. پس این است که بعید نیست که قابل استفاده باشد برای نهادهای قضایی بین المللی در آرایی که در آتی صادر خواهند کرد.
از ابتدای این درگیری که آغاز شده، یکی از دلایل یا دستاویزهایی که رژیم صهیونیستی به آن متوسل شده این است که بگوید من دارم از خودم دفاع مشروع میکنم و توجیه بکند جنایتهای خودش را، با توجه به این که این ۴ پزشک بی طرف که در بیمارستانها بودند و این ادعا که نیروهای نظامی در بیمارستانها هستند را کاملا رد کردند در میزگردی که داشتند، آیا این بحث دفاع مشروع باز هم میتواند در مجامع بین المللی پذیرفتنی باشد؟
بحث دفاع مشروع، ما دو بحث را در حقوق بین الملل داریم، یکی حقوق توسل به زور است و دیگری حقوق جنگ یا حقوق مخاصمات مسلحانه، در زمانی که یک جنگی آغاز میشود، این که دلیل جنگ چه بوده؟ چه در قالب تجاوز بوده و چه در قالب دفاع مشروع، رعایت حقوق بشردوستانه یا همان حقوق مخاصمات مسلحانه برای طرفین درگیری الزام آور است. یعنی شما تصور بفرمایید بدترین حالت تجاوز یک کشور به خاک کشور دیگر را، کشوری که مورد تجاوز قرار گرفته نمیتواند با این ادعا که من دارم از خاک خودم دفاع میکنم بیاید قواعد حقوق بشردوستانه را نقش کند، در نتیجه ادعایی که اسرائیل مطرح کرده در خصوص دفاع مشروع از خودم این میرود داخل بحث فیلد حقوق توسل به زور قرار میگیرد که اصلا این جا مورد بحث ما نیست، حمله به بیمارستانها، حمله به اماکن غیرنظامی، کشتار غیرنظامیان که تا امروز یک چیزی حدود ۳۲ هزار نفر در نوار غزه کشته شدند از ۱۵ مهرماه که این جنگ شروع شده، هیچ توجیهی ندارد برای بحث توسل به زور.
این که میگفتند ما بیمارستان را اگر میزنیم، مسجد و کلیسا و ... را میزنیم، چون فکر میکنیم نیروهای نظامی آنجا هستند و توجیه میکنند باز هم مرتبط نمیشود به این بحث؟
حقوق مخاصمات مسلحانه در قالب کنوانسیونهای ژنو و پروتکلهای الحاقی این قضیه را شفاف کرده که حمله به اماکن غیرنظامی خصوصا مراکز درمانی و بیمارستانها در زمان مخاصمات مسلحانه اکیدا ممنوع است. حالا اگر یک طرف درگیری مدعی است که دارند از یک مکان بیمارستانی برای عملیات نظامی استفاده میکنند چطور میخواهد بیاید ثابت کند که کشتار یک تعداد زیادی بیمار در بیمارستان در واقع باعث برتری نظامی او میشود برای این که برای مثال ۵، ۶ یا ۱۰ نفر از افراد نظامی که به فرض در آن بیمارستان پناه گرفته باشند را بخواهد بکشد یعنی کشتن یک تعداد زیادی زخمی و بیمار بستری در یک بیمارستان به هیچ وجه ضرورت نظامی را نمیتواند احراز بکند برای این که شما بیایید به بهانهی کشتن چند نفر نظامی بیایید این بیماران و زخمیها را مورد آسیب قرار بدهید. به طور کلی در واقع مصونیتی که این اماکن دارند باید همواره رعایت بشود، مگر در حالت ضرورت مطلق نظامی که این ضرورت مطلق نظامی بسیار بسیار بسیار اثباتش کار سختی است و تقریبا باید این را غیرممکن بدانیم، حمله به بیمارستانها را.
ما تا این جا صحبت کردیم دربارهی این که محکومیت رژیم صهیونیستی با توجه به اظهارات این ۴ پزشک در مجامع بین المللی آیا ممکن است برای آن اتفاق جدیدی بیفتد یا نه؟ الان میخواهم این سوال را بپرسم با توجه به این که این پزشکان در گزارش خودشان اشاره کردند به اوضاع فجیع دارویی و تجهیزات پزشکی در بیمارستانها آیا اینها چطور؟ ایا میتواند امید این را ایجاد کند که در سایهی حمایت مجامع بین المللی کمکهای بیشتری یا ویژهای برسد به مردم غزه و فلسطین؟
صد در صد نقشی که رسانهها دارند در بازتاب اتفاقاتی که در یک گوشه از جهان میافتد و در این مورد خاص فجایعی که دارد در نوار غزه رخ میدهد و باز تاییدی که میآیند این پزشکان در قالب یک گروه بی طرف در سازمان ملل میآیند در قالب یک میزگرد برگزار میکنند، میتواند اینها ترغیب کنندهی بالایی باشد برای جامعهی بین المللی که در واقع اگر تا به حال سکوت خودشان را به معنی بی طرفی در این مورد میدانستند میتوان گفت دیگر نمیشود این سکوت را توجیه حقوقی برای آن قائل شد.
در واقع شما اصلیترین خاصیت این میزگرد را کارکرد رسانهای آن میدانید؟
کارکرد رسانهای و غیر از کارکرد رسانهای در واقع الزام اخلاقی و الزامی که افکار عمومی برای دولتها ایجاد میکند که دولتها را مجبور کنند دولتهای متبوع شان را افراد، که واکنش نشان بدهند به این اتفاقات، شما ببینید در واقع زمانی که الان یک کشتی بزرگ از قبرس حدود ۴ روز پیش آمد پهلو گرفت به سمت نوار غزه علیرغم مشکلاتی که بود، علت اینها چیست؟ علتش این است که کشورها امروزه مجبورند که خودشان را وارد این داستان بکنند و بی تفاوت نباشند اگر به من فرصت بدهید دو سه دقیقه من یک اصلی را در حقوق بین الملل عرض کنم خدمت شما، یک بحثی از سال ۲۰۰۵ در سازمان ملل آغاز شده در محافل حقوقی بین المللی هم بسیار به آن پرداخته شده، بحثی است در قالب تئوری، آر تو پی، یعنی مسئولیت حمایت، بحث مسئولیت حمایت در ابتدا به قدری شدید مطرح شد که در واقع طرح کنندگان آن عقیده شان این بود زمانی که در یک گوشه از جهان حقوق بشر یا حقوق بشردوستانه به طریق سیستماتیک و گسترده در حال نقض هست، باید کشورهای دیگر ساکت نمانند و اقدام بکنند، یعنی سکوت کشورها در این قضیه قابل توجیه نیست و در نتیجه درست است که این نظریه نتوانست به جایی برسد که کشورها بیایند به زور متوسل بشوند برای امدادرسانی به مردمی که گرفتار شدند در یک نقطه از جهان، اما حداقل در این قضیه را تشویق میکند که دولتها بتوانند به وسیلهی وسایل مسالمت امیزی که در اختیار دارند ابزارهای مسالمت آمیزی که در اختیار دارند خصوصا فشارهای دیپلماتیک بتوانند درواقع با ارسال کمکهای قضایی و دارویی مردمی که گرفتار شدند دریک نقطه از جهان و به طور خاص در این جا در نوار غزه را بتوانند به آنها کمک رسانی بکند.
من یک سوال جانبی هم به تعبیری دارم یکی از این پزشکان در اظهاراتش میگوید که باید تا الان هزاران بیمارستان صحرایی در غزه احداث میشده، مسئول آن به لحاظ حقوقی چه کسی است؟ در واقع ارجاع این فعل به کدام فاعل میرود که کار خودش را انجام نداده است؟
در مرحلهی اول یقینا اسرائیل، نوار غزه یک منطقهی اشغالی به حساب میآید طبق حقوق بین الملل، نوار غزه منطقهای است که علیرغم این که سربازان اسرائیلی تا قبل از ۱۵ مهرماه ما، حضور مستقیم در آن جا پیدا بکنند تحت کنترل موثر اسرائیلیها بود منطقهای که، هر سرزمینی از جهان که تحت کنترل موثر یک دولت بیگانه باشد دولت خارجی باشد، به عنوان منطقهی اشغالی به حساب میآید حالا من نمیخواهم وارد مباحث تعریف اشغال نظامی در قالب کنوانسیون ۴ ژنو بشوم ولی اگر بخواهم به زبان ساده مطرح بکنم نکته این است که نوار غزه یک منطقهی اشغالی از نظر حقوق بین الملل است تحت اشغال اسرائیل است و از قدیم هم بوده از بعد از جنگ ۶ روزه ۱۹۶۷ این منطقه اشغالی بوده و همچنان هم تغییری در وضعیت آن ایجاد نشده است خروج ظاهری نیروهای نظامی اسرائیلی در سال ۲۰۰۶ از این منطقه تاثیری در وضعیت اشغالی بودن آن ایجاد نکرده، چون همچنان تحت کنترل موثر اسرائیلیها است در نتیجه طبق حقوق مخاصمات مسلحانه و حقوق بشردوستانه بین المللی زمانی که اشغالگر در یک منطقهای حضور دارد تامین مواد غذایی و تامین امکانات بهداشتی و درمانی در وهلهی نخست بر عهدهی آن اشغالگر است و دولتهای دیگر اگر منظور شما از سوال تان این باشد که دولتهای دیگر باید بروند در آنجا بیمارستانهای صحرایی درست بکنند یقینا بدون هماهنگی با نیروهای اسرائیلی نمیتوانند این کار را انجام بدهند و هیچکدام نمیآیند چنین ریسکی را متقبل بشوند، در نتیجه مسئولیت اصلی و همچنین حتی مسئولیت بین المللی کیفری برای رسیدگی آینده به این قضیه در قالب دیوان کیفری بین المللی بر عهدهی اسرائیل و مقامات اسرائیلی خواهد بود.
پس اگر سازمانهای بین المللی و دادگاههای بین المللی بخواهند حرفهای و درست رفتار بکنند از این باب هم میتوانند رژیم صهیونیستی را محاکمه بکنند درست است؟
بله، یکی از وظایفی که و یکی از صلاحیتهایی که دیوان کیفری بین المللی که به آن آی سی سی هم میگویند و مقر آن در لاهه هلند هست و کار آن مجازات جنایتکاران بین المللی است در واقع رسیدگی به جنایات جنگی و جنایات علیه بشریت است و البته همچنین نسل کشی، این اقدامات محروم کردن جمعیت غیر نظامی از دسترسی به مواد غذایی چیزی است که در حقوق بین الملل به آن میگویند به قحطی کشاندن، به قحطی کشاندن غیرنظامیان و ایجاد مانع بر سر تهیه مواد غذایی و دارویی صددرصد یکی از جنایات جنگی به حساب میآید و اگر قرار باشد رسیدگی در این مورد در قالب دیوان کیفری بین المللی انجام بشود این موضوع از نظر قضات دیوان دور نخواهد ماند.
نظر شما